Сакрамэнта
Шрифт:
Усё было, як у далёкім, ніколі ўжо недасяжным яе маленстве. Снег падаў і галіны дрэваў на вачах ператвараліся ў палачкі ад марожанага. Дзіўны карункавы ранішні сон... Яна ў мяккім шэрым футры едзе скрозь снег на сваім белым “Мэрсэдэсе”, а вакол сады. Хаты, платы — усё, ус1 з марожанага. І дзеці стаяць і ліжуць усё, што трапляе на вочы — дрэвы, веснічкі, свае рукавічкі і адарвацца не могуць ад гэтага незвычайнага ласунку. Выбліснула сонца і толькі тут алена заўважыла, што снег засыпаў зялёныя, зусім зялёныя вінаграднікі, вінаграднікі, поўныя спелых бурштынавых гронак. Але гронкі не сцінаюцца, не чарнеюць. Можа, сапраўды яны не налітыя сокам, а зроблены з бурштыну?.. Трэба было б спыніцца, выйсці, праведаць дзяцей. Але ёй загадана адразу ехаць да гарадскога Галавы. Яна яшчэ так і не ведае дзеля
Пасля паказу мадэляў, і гэтай, самай апошняй, аксамітнай вішнёвай сукенкі, якая лёгка, адным дотыкам рукі ператваралася ў міні, Галава, праз сваіх людзей, вядома. Запрасіў яе ў свой, іх з Фаўнам замак. І яна паспела, надзела свае любімыя залатыя карункавыя завушніцы і пярсцёнак з рубінамі — апошняе, што ў яе засталося ад Фаўна. Пад святлом камні рабаліся жывымі, рухомымі і нагадвалі ёй вішнёвае жэле, якое па нядзельным дням гатавала яна сваім дзецям і Фаўну.
Спачатку яны сядзелі ў вялікім пакоі, ля каміну... Галава, усё яшчэ ў касцюме і пры гальштуку, піў каньяк, яна — французскае шампанскае...
Цяпер яна ўжо сама сабе не належала і не магла, не мела права адмаўляцца ні ад чога, што прапануе ёй Фаўн. Але ж, чаму б не завязаць з ім гаворку?
— А чаму вы не прапануеце мне мясцовае вінаграднае віно? Мяне частавалі ім нават у Празе...
— О... Гэтае віно — уцеха для плебееў. А мы з табою, мы з табою можам дазволіць сабе піць найлепшыя ў свеце каньякі і віны...
І тут алена зразумела, што Галава ўжо даўно ўсё пра яе ведае і цяпер з асабліваю насалодаю цешыцца, што не Фаўн, а ён, Галава, сядзіць з ёю ля каміна... Колькі часу прайшло з таго першага вечара? Яна быццам застыла, быццам ператварылася ў бяздушную гумовую ляльку, якую, сколькі не прыціскай, колькі не цалуй, не прымусіш выдыхнуць жывое слова...
Цяпер алена ўжо ведала, нехта неяк перадаў ёй, што яна, і толькі яна мусіць забіць тырана. У яе руках лёс Фаўна, лёс уласных дзяцей, лёс усяго ейнага роднага гарадка, заснежанага марожаным гарадка... Дзіўна, яна не баялася быць пакаранаю за замах на жыццё Уладара, яна нічога ўжо не баялася... Але...
Справа ў тым, што зблізку гарадскі Галава, у меру вусаты, у меру лысаваты, у меру з жывоцікам, непераадольна нагадваў алене яе старэйшага брата. Калі ён выпіваў і, настаўляючы свае светлыя. Бясколерныя вочы, моршчыў успацелы лоб і пачынаў нешта даказваць... У такія хвіліны для алены забіць яго было тое ж, што забіць свайго брата, самую сябе забіць... Бязглузды, можа. нават пачварны, але ж свой, пазнавальны, да абрыдласці пазнавальны... А што, калі і дзеці. Яе дзеці таксама будуць на яго падобныя... На каго? На яе брата ці на гарадскога Галаву, партрэты якога носяць прышпіленымі ля сэрца ўсе школьнікі?..
Галава ятрыўся. А яна змаўкала на паўслове, пераставала гаварыць пры тых, хто ў турме, пра тых, хто галадае і памірае ад холаду ў нятопленых дамах і кватэрах, пра тых, хто співаецца і спойвае іншых... Яна, гумовая лялька, ішла ў спальню, сцёбала яго шаўковаю плёткай і цярпела, цярпела ягоныя няўмелыя, прэсныя ласкі. Часам ёй здавалася, што і ў ложку ён не здымае свайго шэрага касцюму і чорнага гальштука... Ён не любіў, калі з ім гаварылі пра жыццё ягоных сучаснікаў. І Алена расказвала яму на сон тое. Што ведала, ці сама дадумвала ў старажытнарымскую гісторыю...
— У той вечар на стол рымскаму мператару Калігулу паставілі цэлы збан чырвонага віна і засмажанае парася... Але ён не пачынаў сваёй трапезы, пакуль не прывялі прыгавораных да смерці... Іх каралі на ягоных вачах, а ён піў чырвонае віно, яны енчылі, сціналіся ў агоніі, а ён піў чырвонае віно і заядаў яго парасяцінай. Усім, хто сядзеў з ім побач, здавалася, што ён п’е не віно, а чалавечую кроў і заядае яе чалавечым мясам. Смажаным чалавечым мясам...
— Няхай заўтра нам на вячэру заспажаць двух парасят, з грэчкаю і хрэнам... Калісьці, адзін раз усяго, але я гэта добра памятаю, мая жонка такое рабіла на Новы год. Я тады загадваў свінафермаю і час ад часу мог сабе дазволіць... А да парасяціны, ну, скажы, што гэта ты сама прыдумала. Але здорава, у смак, да парасяціны сапраўды, трэба, каб падалі добрае чырвонае віно... Чырвонае віно і...
Ён захроп, брыдка,
з прысвістам. Але алена баялася варухнуцца. Ёй здавалася, што зараз расчыняцца дзверы і прывядуць закаванага ў кайданы Фаўна, прывядуць ейных дзяцей... На трапезу ўсемагутнаму Галаве...Але яна пераадолела страх, яна нячутна выслізнула са спальні і пабегла, паляцела ўніз, да свайго белага “Мерседэса”. Сёння можна, сёння яна мае поўнае права хоць у акенца паглядзець, як спяць ейныя дзеці, а, можа. нават нейкім цудам здолее трапіць у турму, да Фаўна.
У іхняй хаце яшчэ гарэла святло. Яна, босая, у адной начной сарочцы, па снезе, падбегла да заснежанага вакна. Дзеці сапраўды ўжо спалі, як і пы ёй, на састаўленых адно да аднаго ложках. А за сталом, тварам да вакна, сядзеў... Фаўн у накінутым на голае цела ружым кажуху. Ён схінаўся над аркушам паперы, ён маляваў. Першае, што адчула алена... Не. Гэта была не радасць, а балючы, нясцерпна балючы сорам... І страх.
Яна не ведала, яна не памятала, ці забіла, як ёй загадалі. Ці атруціла яна гарадскога Галаву. Але цяпер яна мусіла ўцякаць. Калі Галава заўтра не ўстане, яе зловяць і пакараюць ягоныя служкі. Калі ж ён застанецца жывы — чакай бяды ад таго ў скуранцы і чорным капелюшы. Ён таксама не даруе ёй таго, што яна не выканала ягоны загад. Ёсць яшчэ час і можна было б хоць на хвіліну зайсці да дзяцей да Фаўна... Але ж яны ведаюць, яны не могуць не ведаць, хто яна цяпер, што яна жыла з Галавою ў іхнім замку. Яны, ні дзеці, ні Фаўн ніколі не даруюць ёй гэтага, ніколі...
І алена пабегла, босая, у адной начной сарочцы, пабегла, куды вочы глядзяць...
Вочы глядзелі на Прагу, на Варшаву, у крайнім выпадку, на Мінск. З якога, яна гэта добра памятала. Выехала сёння зранку. Але да Мінску алена не дайшла. Яна не мела сілы болей ісці. Снег быў не халодным — гарачым. І Алене ўвесь час здавалася, што яна ідзе па разагрэтай патэльні. Заставалася ўпасці і чакаць. Пакуль цябе засмажаць. Але там, за дрэвамі, раптам мільгануў агеньчык, адзін, другі... У недабудаваных катэджах, без вокнаў, без дзвярэй. Нехта паліў свечкі, ці, можа. нават вогнішча? І Алена пайшла да тых катэджаў. І зайшла ў той, што быў падобны на замак.
Хто калі паспеў даць ёй гэтую шэрую вязаную шапачку, швэдар, гэтыя галіфэ і гумовікі... У такі мароз гумовікі горш, чым босай... У пустым катэджы сапраўды было раскладзена вогнішча, проста на падлозе, ля каміну. І ля яго на дзіўным, падобным на трон крэсле сядзеў чалавек да пачварнасці падобны на гарадскога Галаву, таго самага, якога яна мусіла, але ж, пэўна, так і не змагла забіць... Адно што, гэты чалавек быў зусім лысы і бяззубы. Пэўна, гэта ён аддаў сваю адзежу, бо сядзеў на троне ў майцы і падраным спартыўным трыко. Над вогнішчам на дзіўнай жалезнай канструкцыі быў замацаваны кацялок. З якога густа падымалася пара... Чалавек зачэрпнуў і працягнуў ёй поўную кружку. Алена падумала — чаю, гарбаты, але гэта быў сапраўды корсткі, горкі чыфір.
— Тут болей нічога няма, — падахвочваючы яе бяззуба ўсміхнуўся брыдкі двайнік Галавы, — толькі пацукі. Але ж вы, пэўна, не захочаце есці суп з пацукоў. А то магу пачаставаць. Вельмі пікантны, скажу я вам, смак.
Я глытала гарачы чыір, а ён усё гаварыў і гаварыў...
— Я буду зваць вас мая каралева. А вы. Вы можаце зваць мяне Жорык, ці Жоржык, так больш па-французску.
І тут стала адбывацца нешта дзіўнае. Вакол вогнішча з’явілася яшчэ некалькі падобных на Жоржыкаў крэсел-тронаў і на іх, на іх цэлая калонія Жоржыкаў, Калянаў, Сашкаў, Арцікаў, цэлая калонія лысых, вусатых, бяззубых мужчын у майках і падраных трыко, мужчын з сабачымі імёнамі. Яны множыліся з хуткасцю бурых водарасцяў. Яны ўсе хацелі глынуць. А кружка была ўсяго адна, у яе, у Алены была адзіная іхняя задымленая бляшаная кружка. І ўсе яны, дзесятак, сотня, а можа ўжо і тысяча гэтых жоржыкаў, усе яны цягнуліся да гэтае кружкі з гарачым горкім напоем. І Алена з вялікім намаганнем, але ўсё ж расшчапіла прыклееныя да кружкі пальцы. Яна кінула гэтую бляшаную кружку, як кідаюць костку здзічэлым сабакам ці, можа, ваўкам, а сама пабегла, хутчэй, хутчэй, ад іхніх бяззубых усмешак, бясколерных вачэй, успацелых зморшчаных лысін, ад іхніх крыкаў і мацюкоў.