Сакрамэнта
Шрифт:
— Гэта вінаград...
— Ён у нас не вырасце. Халодна... — адмоўна закруціла галавою Алена.
А стары заўсміхаўся. На ўвесь свой напалову бяззубы рот.
— Гэты вінаград вырасце. Толькі тут, у вас вырасце...
І не ўзяў з іх ні рубля. Толькі папрасіў папіць. І Вінцэсь прынёс яму кружку вады...
Як навучыў іх дзядок, яны ўвосень пасадзілі зярняткі ў зямлю. І калі за вокнамі лютаваў мароз, усчыналася завея, Алена чамусьці думала пра тыя зярняткі. Не верыла, што выжывуць, што нешта з гэтага атрымаецца. А дзеці, смешныя, адно аднаго і яе пераконвалі, што наступным летам будуць есці свой вінаград.
Дачнікі па вясне не з’явіліся. Яны з дзецьмі самі капалі, садзілі гарод... І як жа здзівілася яна, калі
Вінаграду патрэбныя былі вада і сонца. І яшчэ шмат увагі і любові. З нейкага іншага, не свайго жыцця Алена памятала, як цяжка пад бязлітасным гарачым сонцам рыхліць непадатную, цвёрдуюглебу. Гэта было каля Ялты, ці, можа, каля Сараева. А ў яе ў гародзе зямля была мяккаю, лёгкаю. Ішлі дажджы, але яна паспявала вызваліць парасткі ад пустазелля. І што вінаградніку іхняя макрыца ды лебяда, калі там, у гарах яго душылі оныя, вострыя, як леска, пякучыя травы, якія, яна гэта добра памятала, было не вырваць. І рукі потым было не адмыць, іх пякла, раз’ядала атрута...
Вінаграднік рос, як у казцы. Толькі паспявай падвязваць. І да восені, дзеці мелі рацыю, да восені на ўсіх кустах пачалі налівацца прыгожыя, сонечныя гронкі.
Гэта была самая шчаслівая восень. Самая шчаслівая за ўсё яе жыццё. Яна пайшла працаваць у школу. І купіла сабе белую сукенку і чорныя лакавыя туфлікі, такія самыя, пра якія марыла, здавалася. Усё жыццё. Пайшлі ў школу і ўсе яе дзеці. І Каміла дагадавалася, дарасла да першага класа.
А суседзі, яны таксама папрыгажэлі, пахарашэлі. Яны прыходзілі да яе хто з бульбаю, хто з салам, хто з гуркамі. А яна частавала ўсіх водарным, сонечным вінаградам.
Па вечарах, калі дзеці засыналі і яна садзілася правяраць сшыткі, а потым сядзела і смактала, смакавала той самы сонечны вінаград... І кожная ягада была вострым, непераадольным успамінам з іх з Фаўнам сумеснага жыцця...
... Вось яна ў сваёй юбімай вішнёвай аксамітнай сукенцы ўзбягае па лесвіцы і, расчыніўшы напята дзверы, залятае ў ягоную майстэрню. А ён адрываецца ад сваіх карцін, падхоплівае яе а рукі і кружыць, кружыць... І сонца раптам прабіваецца скрозь хмары і залівае іх сваім пяшчотным святлом. У нас будзе дзіця, у нас будзе дзіця... У нас будзе сын... Так як ты хацеў. У нас будзе сын. У нас будзе два сыны і дзве дачушкі... Так, як мы хацелі. Але ж за што, за што арыштавалі яго цяпер?
За тое, што не дагадзіў гарадскому Галаве... Але ж яны, здаецца, ніколі не бачыліся. Гарадскі Галава ўвесь час ездзі у чорным мэрсэдэсе з цёмнымі вокнамі. А, калі выходзіў з машыны, то яго нельга было разгледзець з-за натоўпу цікаўных і суровых ахоўнікаў, якія дубінкамі прабівалі яму дарогу сярд расчуленых ягоых паклоннікаў. Паклоннікаў, якія складвалі на грудзях рукі і ўсё кланяліся, кланяліся... яны не бачыліся. Але ж Галава не мог не бачыць іхняга замка, іхняе вежы з выскародным сцяжком. Іхні замак і іхняя вежа ўзвышаліся над усім горадам, і над катэджам Галавы таксама. Можа, якраз гэтага і не мог дараваць ім Галава? Можа, зараз ён жыве ў іхні замку, спіць у іхняй пасцелі, есць за іхнім сталом?..
Калі той шэры, беспрытульны п’яніца так лёгка заняў хату ейных бацькоў, яе. Аленіну хату, то чаму Галава не можа заняць замак Фаўна, іх з Фаўнам сядзібу... І што цяпер там робіць бедны Караль... Пэўна, скамянеў назаўжды.
Спачатку ягады былі проста салодкімі, потым корсткімі, потым ад іх пачало патыхаць віном. І гэты дзіўны,, даўно забыты хмель падказваў усё новыя і новы падрабязнасці іх з Фаўнам жыцця. І было балюча, было нясцерпна, а потым... Потым стала хораша. І яна заснула.
Налета, хоць паўсюль зноў было поўн авішань, ніхто іх не абіраў. Усе даглядалі свае вінаграднікі.
Хтосьці купіў страшнага сабаку-людаеда (каб суседскія дзеці не абабралі раней часу чароўныя ягады), хтосьці працягнуў над плотам калючы дрот, хтосьці ават праёў па дроце электрычны ток. Нават той беспрытульны п’яніца, што жыў у бацькоўскай хаце, і той даглядаў, ахоўваў свой вінаград...А калі ягады саспелі, усе дзеці кінуліся да сваёй анстаўўніцы, да алены. Каб хоць пакаштаваць таго вінаграду. Бацькі не давалі ім ніводнае гронкі — увесь вінаград, да ягадкі, мусіў пайсці на віно.
Калісьці па восені тутэйшыя гаспадыні шукалі слоікі і крышкі — ставіць кампоты і гуркі, цяпер попытам карысталіся толькі добрыя выінныя бочкі. Мясцовы бондар за адзін месяц стаў самым багатым (вядома, пасля Галавы), але ўсё роўна, самым багатым у гарадку чалавекам.
Вінаградны водар незаўважна ператварыўся ў вінны перагар. Віно навучыліся рабіць усе, ды так, быццам займаліся гэтым ад самага свайго нараджэння.
Хтосьці нават павёз прадаваць сваё віно ў сталіцу. Потым і за мяжу. Адкрылі вінны завод.
Дзецям не давалі есці вінаград, але віно піць дазвалялі. Пі, коьлкі хочаш... Маладое, сонечнае віно, смак якга год назад, а можа і не год, можа гэта ўчора было, смак якога яшчэ нядаўна ведала адна Алена. Цяпер яна адна не рабіла з сонечных гад віна, хоць яе вінаграднік быў самым шчодрым, самым багатым у горадзе.
І зноў усё навокал стала шарэць... Шарэлі дамы, вуліцы, співаліся, шарэлі людзі... Сваркі, крык, кроў і брыдкі вінны перагар панавалі паўсюль, анват у школе... І яе. Аленіны дзеці разам са сваімі аднакласнікамі пачалі піць маладое віно, нават самая меньшая, Каміла... Алена трымалася да апошняга. Але зноў павуціна пачала зацягваць куты, сшарэлі на вокнах фіранкі, сшарэлі сукенкі, моль накінулася на самыя лепшыя ейныя і дзяўчат сукенкі.
Вінаград, які яшчэ нядаўна так любілі есці дзеці, псаваўся і сам па сабе набываў гаркавы, хмельны прысмак віна. А наперадзе ізноў восень, зіма. Фаўн у турме. Дзеці не слухаюцца. Вакол усе співаюцца і звярэюць. Трэба шукаць паратунку. Але не тут, не ў гэтым горадзе. Не ў гэтай краіне.
Дзіркі на адзежы можна зацыраваць карункамі. І шэрае павуцінне пад месячным святлом наліваецца срэбрам. Алена ехала ў Еўропу. Ехала ў дзіўнай, падобнай на сярэдневечныя іспанскія строі, затканай срэбрам карункавай сукенцы з высокім гатычным каўняром. І туфлікі таксама свяціліся срэбрам. Яна ехала ў карункавую загадкавасць Прагі. Каб адразу з цягніка ступіць на подыум Дом амадэляў. На подыўм, дзе яна мусіць дэманстраваць гэтыя дзіўўныя шыкоўныя строі. У якіх павуцінне вечнасці пераўтвараецца на вачах у адмысловыя сярэбраныя карункі.
Яна крочыла, яна ступала так, як яе вучылі, асцярожна, на кожны крок прыўздымаючы сярэбраны вэлюм і шэры, белы аксаміт. Але ніхто не глядзеў на яе. Хіба што задумлівы, самотны маладзік. Па вуліцах, вечаровых, анчных пражскіх вуліцах рэхам блукала цішыня. І залатое, барвовае карункавае лісце клёнаў пад святлом месяца набывала сярэбраны, металічны бляск, яно, здавался, вось-вось зазвініць. Як рыцарскія латы. Як мусяць звінець латы вунь тых рыцараў, што асцярожна ступаюць па залітай месячнай плынню брукаванцы. Але ж іх зусім не чуваць. Яны крочаць, як прывіды... А можа, яны і ёсць прывіды?
Адзін з рыцараў наблізіўся да подыўма і, стаўшы на адно калена, працягнуў ёй, алене, белую ружу, якая пад месячным святлом таксама стала сярэбранай.
Алена не бачыла, хто хаваецца ў рыцарскім убранні. Не бачыла ні твару, ні нават рукі. Усё хаваў халодны метал. Хто ведае, можа, пад пальчаткамі, пад жалезнаю маскай не было ні рукі, ні твару. Але яна ўзяла гэтую белую, засыпаную сярэбраным пылам ружу і прыняла ягонае маўклівае запрашэнне сыйсці з подыўму і прагуляцца па восеньскай вечаровай Празе...