Проза прочее

- Але, ну, тую сукенку, што ты ходзiш у тэатр. Яна ж, здаецца, вельмi добрая, па-мойму... Ён змоўк, узрушаны i разгублены тым, што ўбачыў, - яго жонка плакала. Дзве вялiкiя слязiны паволi сцякалi з яе вачэй да куточка рота. Неяк заiкаючыся, ён забалбатаў: - Ды ну што ты, што з табой? Але рэзкiм…

Але яна, старая, усё думала пра свайго, пра худога бамбiзу з кручкаватым носам, карымi вачыма, з густымi чорнымi вусамi. Штодня яна пыталася ў кожнага з салдатаў, што размясцiлiся ў яе хаце: - Вы не ведаеце, куды адступiў французскi полк, дваццаць трэцi маршавы? З iм мой сын. Яны адказвалi: …

Марысо аж затрымцеў ад прыемнага прадчування. - Дамовiлiся! Я згодзен. I яны разышлiся па хатах, каб сабраць свой рыштунак. Праз гадзiну сябры ўжо iшлi поплеч па гасцiнцы. Неўзабаве яны дабралiся да вiлы, якую займаў палкоўнiк. Яны расказалi яму сваю просьбу, i ён, усмiхнуўшыся, згадзiўся задаволiць…

Я сабраўся пайсцi прэч ад гэтага быдла, калi заўважыў на дарозе з вёскi плябана, рызнiка i вясковага хлопчыка-служку. Я падбег да iх i пачаў абурацца. Плябан зусiм не здзiвiўся, не прыспешыў, ступаў нетаропка. Ён адказаў: - Нiчога не зробiш, пане. Такi звычай. Усе так робяць, i я не магу нiчога…

А трэцяй мяне пабудзiлi. Я апрануў кажух i далучыўся да Карла, таксама апраненага ўжо ў мядзведжае футра. Мы выпiлi па келiху шампанскага ды па шклянцы гарачай кавы i выйшлi на двор, дзе нас чакаў лоўчы з сабакамi Плёнжонам i П'еро. Ужо з першых крокаў я адчуў, што мяне прабiрае да касцей. У такiя…

Гэтак i згадка пра Мартэнаву дачку не давала спакою Бэнуа, нiбы назолiстая муха. Потым яму закарцела яшчэ раз убачыць дзяўчыну, i ён закружляў паблiзу Мартэнёўкi. I ўрэшце-такi ўбачыў: яна развешвала бялiзну на вяроўцы, напятай памiж дзвюма яблынямi. Дзень быў цёплы; Мартэнава дачка была адно ў…

Яна адразу згадзiлася: - О! Добра, паснедаем у рэстаране. А ён далёка? Муж адказаў: - Ага, далекавата, але мы паедзем у омнiбусе. Яна здзiвiлася: - А чаму не на фiякры? Ён дабрадушна забурчаў: - Бач якая ты зборлiвая, браць фiякр на пяць хвiлiн дарогi, кожная хвiлiна - шэсць су,…

Ён загугнявiў: - Я прыйшоў па работу. Святар быццам здзiвiўся. Ён спытаўся: - Па якую работу? Сабо разгублена вымавiў: - Якую трэба зрабiць. Тут святар павярнуўся i глянуў яму ў вочы: - Вы хочаце ладзiць хоры ў маёй царкве? Ад строгасцi плябана Марыцiма Тэадзюля Сабо пранялi дрыжыкi,…

Напалоханыя арабы глядзелi адзiн на аднаго. Адзiн сказаў сваёй мовай: "Смерць прыйшла да нас". I тут раптам мой таварыш, мой верны сябар, амаль брат, упаў з каня галавой унiз, забiты сонечным ударам. I цэлыя дзве гадзiны, пакуль я марна спрабаваў яго выратаваць, гэты няўлоўны барабан няспынна дражнiў…

Жавэль-малодшы, здавалася, ачмурэў. З яго сцягнулi нацельнiк i ўбачылi нешта пачварнае, куламесу з мяса i крывi, якая лiлася ракой, нiбы яе гнала помпай. Хлопец зiрнуў на сваю руку i прашаптаў: "Гамон". Урэшце, заўважыўшы, што на мосце карабля ўтварылася цэлая лужына крывi, адзiн матрос крыкнуў: "Ён…

Зусiм адна сядзела яна цэлымi днямi каля акна, паглядаючы туды, думаючы пра помсту. Як ёй помсцiць адной, хваравекай, стоячы адной нагой у магiле?! Але яна паабяцала, яна паклялася мёртваму. Яна не магла забыцца i не магла чакаць. Што ёй рабiць? Яна не спала начэй, не ведала нi спакою, нi адпачынку,…

- Калi сафтра фы не пуцеце сысцi фнiс... - дадаў ён i выйшаў. Назаўтра ранiцаю перапалоханая старая служанка памкнулася адзець вар'ятку, але тая дзiка залямантавала i стала адбiвацца. Афiцэр прыбег наверх. Служанка ўпала перад iм на каленi i загаласiла: - Яна не даецца! Месье, яна не даецца! Злiтуйцеся…

Чалавек нiбы аслупянеў, пiльна ўглядаючыся на жытло Мартэн-Левекаў; Мартэн узлавалася, ад страху асмялела, схапiла рыдлёўку i выйшла на ганак. - Што вы тут робiце? - крыкнула яна бадзягу. Ён хрыпла адказаў: - Сяджу i дыхаю паветрам! Я што, замiнаю вам? Яна сказала: - А чаму гэта вы шпiгуеце…

У той дзень ён выправiўся ў горад, каб паведамiць каменданту, што трэцяга дня гадзiне а другой папаўднi ў яго на момант спыняўся невялiкi атрад нямецкай пяхоты, - прыпынiўся i амаль адразу рушыў далей. Унтэр-афiцэр, што камандаваў немцамi, гаварыў па-французску. Асцерагаючыся ваўкоў, якiя ўсё болей…

Тоўсты, паўнакроўны, падобны на мяснiка чалавек - той, хто лiчыўся маiм бацькам, - i абодва дужыя браты - дваццацi i дваццацi двух гадоў - спакойна чакалi ў крэслах. Раптам увайшоў i сеў побач са мной таксама запрошаны пан дэ Бурнэваль, зацягнуты ў вузкi сурдут. Твар яго спалатнеў, i ён штохвiлiны пакусваў…

Ён паварочваўся на сваiх падпорках i цялёпкаўся да суседняга падвор'я, дзе яго чакала такая самая сустрэча. Кабеты, стоячы ў дзвярах у сваiх хатах, перагаворвалiся памiж сабою: - Ды круглы год, цi што, кармiць нам гультая гэтага?! Аднак гэтаму гультаю кожны дзень трэба было есцi. Ён абышоў Сэнт-Iлэр,…

Час ад часу нехта з гасцей, напханы, як бочка, выходзiў да блiжэйшых дрэў, аблегчваўся i вяртаўся за стол, зноў гатовы i пiць, i есцi. Фермеркi - пунсовыя, ацяжэлыя, з напятымi, як шары, лiфамi, перацятыя гарсэтамi, разбухлыя i зверху, i знiзу, - доўга не вылазiлi з-за стала: саромелiся. Але варта…

Мне адчынiў маленькi, гадоў васемнаццацi слуга, нягеглы, з нязграбнымi рукамi. Я напiсаў у вiзiтцы шляхетны камплiмент i выказаў гарачае жаданне пазнаёмiцца. Магчыма, акторка чула маё iмя i прыме мяне. Слуга пайшоў i неўзабаве паклiкаў мяне за сабой; я апынуўся ў чыста прыбраным строгiм пакоi ў стылi…

Я пыталася ў сябе: "Што ж яна робiць, што яе так добра i так хутка разумеюць? Цi дадае яна да позiрку нейкi знак галавой цi рух рукой?" Я ўзяла тэатральны бiнокль, каб разгадаць яе сакрэт. О, усё было вельмi проста: спачатку яна падмiргвала, пасля ўсмiхалася i амаль незаўважна кiвала галавой, што…

- Ну, як вы маецеся, васпан Канiво? Волат-падарожны, якога прыемна лучыла з царкоўным служкам аднолькавасць росту, плячэй i жывата, адказаў з усмешкай: - Памаленьку, пане ойча, памаленьку. А як вы? - Ды ў мяне заўсёды ўсё добра. - А вашы справы як, васпан Пуарэ? - пацiкавiўся абат. - Ат,…