Сырдык курус
Шрифт:
Печориннар ханнык ба?арар кэм геройдара буолуохтарын с?б?н, судаарыстыба, уопсастыба бары тутула хайдах да ки?иэхэ барытыгар с?п т?бэспэтин, онон «лишнэй» ки?и проблемата ?р?? баарын дакаастыы сатаата. Кинини ?йд??ллэрэ дуу, суо?а дуу. «Таах да?аны а?ара бардым бы?ыылаах, ордук-хос куолута суох к?нн?р? айымньы ис хо?оонун биэриэххэ баара…».
– Ты сейчас в какую сторону идешь? Может, вместе пойдем? – эмискэ к?п-к????нэн тэрбэччи к?рб?т нуучча кыы?а ситэн ылан санаатыттан аралдьытта. – Меня зовут Трофимова Лена. А тебя?
– Аайа.
– Ты на какую тему написала?
– «Герой нашего времени».
– А я выбрала свободную тему. Не знаю, что получилось. Вообще-то
– Вот я тоже думаю, что тему чересчур усложнила.
– Ладно, что будет, то будет, ничего уже не поменяем. Так ведь?
Кыргыттар тохтобулга диэри аргыстастылар. Аайа автобус к??тэ хаалла, оттон Лена, ?р??-хара горуох ойуулаах былаачыйата тыалга тэлимнээн, чэпчэкитик ?ктэнэн сатыы бара турда.
Учебнай-лабораторнай корпус иккис этээ?игэр истиэнэ?э тэллэх са?а испии?эккэ сочинение суруйбут о?олор сыаналара тахсыбыт. Аайа араспаанньата бастакынан турарын булан ылла, с?рэ?э кыл т?гэнигэр тохтоон ылла – 5/4! «?уу!» – кыыс чэпчэкитик ?р? тыынна. Эппиттэрин курдук, ?йт?н суруйуу кэнниттэн ?г?с о?о туораабыта. Аны история уонна омук тылын экзаменнара хааллылар. История, обществознание – Аайа с?б?л??р предметтэрэ. Кыра кылааска сылдьан «Древняя история» учебнигын интэриэ?иргээн эрдэттэн аа?ан кэби?эрэ. Хайа ба?арар предмети ??рэнээччи ылынара-ылыммата учууталтан бы?аччы тутулуктаах. Экзаме??а бэлэмнэнэ сылдьан Аайа учууталларын элбэхтик санаата. История учебнигын аа?а олорон Иван Петрович куола?ын бу баардыы истэн кэлэргэ дылы. История учуутала Иван Петрович кумаа?ыта тойо суох эрчимнээхтик киирэн кэлэрэ, чочумча са?ата суох кылаа?ы эргиччи к?р?н тура т??эн баран:
– Записываем тему, – с?? куола?ынан бы?ыта биэрэн эрэр курдук са?арара. У?ун дьылыгыр у?уохтаах буолан, дуоска?а т??к?й?н туран суруйара. Онтон о?о эрэ кутун тардан кэпсээн барара… Учууталлара бэртээхэй да кэпсээнньит! Аайалаах кылаастарын кыргыттара бары «Анкета» диэн тэтэрээттээх буолааччылар, онно «Ханнык предмети ордук с?б?л??г?н?» диэн ыйытыыга уоллуун-кыыстыын бары историяны бастакынан суруйаллара. Иван Петрович уруогун билбэт о?олору к?л??-элэк о?остор идэлээх буолааччы.
– К?р?? эрэ, барбатах миин курдугунан к?р?н турарын! Суох, суох, туох эрэ к?л?м гынна ээ! Хайа?.. Ээ, до?оттор, хара?а улам ???н барда, ???н барда… – к?нн?р? сэмэлиирдээ?эр, кини ити ньымата о?олорго ордук дьайара. О?олор, кылаас ортотугар к?л??гэ барымаары, бары история?а бэлэмнэнэн тиийэллэрэ.
Аайа киэ?э хойут библиотекаттан тахсан, ыксаабакка дьиэтин диэки баран и?эр. К?н? бы?а к?н уотун сырал?аныттан сылайбыт дьон с?р??н т?сп?т?гэр та?ырдьаны былдьаспыт курдуктар. Ленин проспегар толору ки?и. Пааралар аа-дьуо дьаарбайа сылдьаллар. ?т?? да киэ?э! Кыыс историятын билиэттэрин барытын аа?ан б?тэрэн, с?ргэтэ к?т???ллэн ахан и?эр. Дойдубут историята дьо-?ун да?аны, А?а дойду сэриитигэр Ийэ дойдуну му?ура суох таптыыр норуот ити айылаах бэлэмнээх, сэбилэниилээх ?ст???? кыайда?а, партия ?лэтэ-хамна?а дьэ?кэтэ, сити?иитэ элбэ?э, былаана киэ?э. Кыыс Сэбиэскэй Сойуус кини дойдута буоларыттан улаханнык киэн тутта саныыр. Америка?а ?лэтэ суохтар элбэхтэр да?аны, хайдах бэйэлэрин дьонун ?лэнэн-хамна?ынан хааччыйбаттарый, уонна ?сс? куруук Сэбиэскэй Сойуу?у утары араас ?лэни ыыталлар. Кини дойдутугар дьон бары тэ?, ки?и барыта ?лэлээх-хамнастаах, аччыктаа?ын диэн суох, аста?ас дэлэй. Бары инникигэ эрэллээхпит, сотору Коммунистическай тутулга тиийиэхпит. Ол ки?и аймах му?утуур сайдыыта буолуо?а. Кини Сэбиэскэй Сойууска т?р??б?тэ – дьоло!
Бу курдук эргитэ саныы и?эн, Аайа Лераны к?рс? т?стэ. Омос к?р??т, баар-суох дь??гэтин билбэтэ да?аны. Кып-кылгас, быака?ар джинсы
дьууппалаах, кустук бары ???нэн оонньуур «разлетайка» куопталаах, ап-ара?ас улахан пластмасс ытар?алаах, ара?ас улахан о?уруолаах, эмиэ оннук дь???ннээх платформа босоножкалаах, хара?ын харса суох халлаан к??х кыраасканан бистибит, халы? толло?ор уо?ун кып-кы?ылынан помадаламмыт – букатын муода сурунаалыттан т?сп?т кыыс турар.– Хайа, Аайа, ки?ини к?рб?кк? аа?а сысты? дии! Би?иги Ванялыын киинэттэн и?эбит. Тоска ба?айы киинэ дии? – Лера, атаах о?о курдук уо?ун толлоччу туттан, куусту?ан турар уолуттан ыйытар.
– Мин киинэни эрэ ?йд??н к?рб?т?м, – дыра?ар сарыннаах, саха?а к?ст??лээх уол к?лэн ымах гынар.
– Б?т эрэ! Коммунистка дь??гэм ?йд?? суо?а, – Лера солуута суох к?лэн ылла. – Аайа, бачча киэ?э то?о со?ото?ун дьаарбайа сылдьа?ын? Куорат к?л?гээттэригэр т?бэ?ээйэ?ин. Ванюш, баар-суох подругабын дьиэтигэр атаарыах эрэ.
– Лера, хайа, туох сонуннааххыный? Экзаме??ын хайдах туттарды?? Олох с?тэрсэн кэбистибит дии…
– Английскайбын т??ркэ туттардым. Аны история уонна нуучча тыла хаалла.
– Бэрт дии. Мин эмиэ ?й??н историяны туттараары сылдьабын. Билиэттэрбин барытын ??рэтэн б?тэрдим ээ. Оттон эн?
– Историяны аахпакка да?аны туттарар инибин. Оскуола?а Иван Петрович кэпсээбитэ барыта хаалан хаалбыт курдук. Чэ, уулаан-хаардаан туттарар инибин. Ваня сельфакка туттарса сылдьар. Билсэн кэби?и?: бу мин до?орум Ваня, оттон бу – дь??гэм Аайа.
– Лера эн тускунан элбэ?и кэпсээбитэ. Эйигин санаабакка ааспыт к?нэ да диэн суох буолуо.
– Конечно, бииргэ ??скээбит дь??гэбин хайдах саныам суо?ай. Чэ, Аайа, пока, – Лера, Орджоникидзе болуоссатыгар кэлээт, ханна эрэ тиэтэйэр ки?илии быра?аайда?а о?уста.
Аайа дь??гэтэ оттомо суох бы?ыыланарыттан хомойо санаата. Куоракка кэлиэ?иттэн ити ха?ыс-ха?ыс уолай? Урут к?н аайы кэлэ турар бэйэтэ кэлин олох да с?тэн хаалар буолла. Б?г?н ал?ас к?рс? т?ст?лэр. Лера манна кэлэн итинник тосту уларыйбытыттан Аайа с??? саныыр.
Дьиэтигэр кэлбитигэр, ийэтэ аа??а с??рэн кэллэ.
– Хайа, бу туох ба?аам сырыытай? Уон чаас буолан эрэр дии. Ки?ини куттаа??ын!
– Лераны к?р?ст?м.
– Илиигин суунан баран кэлэн а?аа. Соркуойбун бу ???с т?г?л?н сылытан эрэбин.
Аайа куукуна?а киирэн, ийэтэ бэлэмнээбит минньигэс а?ылыгын сытын ылан, аччыктаабытын ?йд??т?.
– Б?г?н а?а? табаары?ыгар прием?а киирэ сырыттым. Хата, на?аа ?ч?гэйдик к?р?стэ. Коля о?олоро улаатан, ??рэхтэнэн эрэллэр эбит диэн ??рэр. Эдэр сааспытын элбэхтик а?ынныбыт. Коля ту?унан сырдык, ?т?? эрэ ?йд?б?ллээхпин диир. Приемнайыгар уочараппын кэтэ?эн олорон к?рд?хп?нэ, киниттэн ки?и барыта толлор курдук туттарын-хаптарын и?ин, уларыйда?а буолуо диэн куттаммытым, хата, Ба?ылай уруккутунан. Та?ымнаах ки?ини былаас буорту гыммат эбит дии санаатым.
– Дьиэни туох диирий?
– Тоойуом, ити боппуруос ?т?р?нэн кыаллыа суох. Эн ??рэххэ киирдэххинэ, мин дойдубар т?нн??м. Манна ?лэтэ да, дьиэтэ да суох хайдах олоруохпунуй? Василий Павлович быыс-хайа?ас булан, чугас до?орум дьиэ кэргэнин дьиэлии сатыам диэн тылын биэрдэ. Улахан ки?и тылынан мээнэ оонньообот буолуохтаах. Киниэхэ бы?а тахсар т?л?п??н н??мэрин биэрдэ. Онон кэтэ?эрбэр эрэ тиийэбин.
Аайа историятын, английскайын биэскэ туттаран, ??рэххэ холкутук киирдэ. ??рэххэ киирбит о?олор испии?эктэрин ?рд?к бааллаах о?олортон са?алаабыттар, онно Аайа аата ???с ки?инэн киирбит. Кини иннинэ оскуоланы кы?ыл к?м?с мэтээлинэн б?тэрбит икки кыыс экзаменнарын барытын биэскэ туттаран, испии?эги эрэллээхтик ба?ылаабыттар. История экзаменын Аайа ?т?р?нэн умнубата буолуо. Билиэккэ баар ?с боппуруоска барытыгар эппиэттээбитэ.